Tresura psa

POCHODZENIE RASY
Border collie został wyhodowany do ciężkiej pracy w każdych warunkach pogodowych. Jego przodkowie wywodzą się od psów Rzymian, które towarzyszyły legionom w czasie podboju Brytanii. Duże, masywne czworonogi wykorzystywano wówczas do ochrony inwentarza. Po upadku Imperium Rzymskiego na Wyspy Brytyjskie dotarli wikingowie, a wraz z nimi psy w typie szpiców, używane do wypasania stad. Po skrzyżowaniu ich z miejscowymi czworonogami pojawiły się zwierzęta mniejsze, lżejsze i bardziej zwinne. Uważa się je za przodków angielskich ras pasterskich.

Pierwsze wzmianki o pracujących owczarkach datują się na 943 r. W książce Johannesa Caina pochodzącej z 1573 r. znajduje się opis psów w typie border collie, które nie tylko wypasały bydło, ale również pędziły je na targ. Począwszy od XV w., rosła liczba zwierząt w gospodarstwach, a wraz z nią zapotrzebowanie na owczarki. Powstało wówczas wiele lokalnych odmian psów, dostosowanych do warunków i rodzaju wykonywanych zadań, a nawet wyspecjalizowanych w pracy z określoną rasą owiec.

Ważnym sprawdzianem ich umiejętności były organizowane od 1873 r. sheepdog trials, podczas których psy miały za zadanie przepędzić owce, gęsi lub kaczki trasą z przeszkodami i wprowadzić je do zagrody. Pasterz mógł wydawać komendy słowne lub gwizdać.

Duży wpływ na wizerunek współczesnych border collie miał przedstawiciel rasy o imieniu Old Hemp, którego wygląd posłużył do stworzenia wzorca. Był on też doskonałym psem użytkowym, a rekordowe wyniki, które uzyskał na sheepdog trials, nie zostały pobite do końca jego życia.

W 1906 r. powstało International Sheepdog Society (ISDS, Międzynarodowe Stowarzyszenie Psów Pasterskich). Jego zadaniem miało być rozwijanie wrodzonych predyspozycji rasy, a ich sprawdzianem - regularnie organizowane sheepdog trails.

Oficjalną nazwę nadał rasie James Reid w 1916 r. Pierwszy jej człon nawiązuje do regionu położonego między Anglią i Szkocją, zwanego Border Country, gdzie ukształtował się typ bordera zbliżony do współczesnego. Słowo „collie” w dialekcie celtyckim oznacza coś czarnego i użytecznego. Początkowo ISDS nie zgadzało się, aby border collie został uznany za psa wystawowego, obawiając się, że wpłynie to niekorzystnie na jego walory użytkowe. Przystano na to dopiero w 1976 r. Pierwsze wnioski na wystawowego championa przyznano przedstawicielowi tej rasy w 1982 r. na wystawie Crufts w Wielkiej Brytanii.

CHARAKTER I USPOSOBIENIE
Border collie to pies o ogromnym temperamencie i wesołym usposobieniu. Zaskakuje jego podwójna natura: w pracy ze stadem jest stanowczy, a wobec właściciela - uległy i oddany. Przyjacielski i łagodny, nie nadaje się na stróża. Nie jest agresywny w stosunku do ludzi. W liniach pracujących zdarzają się osobniki mniej ufne, ale wynika to raczej ze specyfiki ich nieumywakin woda utleniona zajęć, a nie z wad charakteru.

W stosunku do pobratymców jest tolerancyjny i nie wszczyna bójek. Chętnie się bawi z psami, które dorównują mu kondycją. Słabsze od siebie zwykle ignoruje. Potrzebuje bliskiego kontaktu z właścicielem. Opiekuńczy i cierpliwy, doskonale się sprawdzi jako towarzysz dziecięcych zabaw. Wylewność w okazywaniu uczuć i chęć ciągłego przebywania z właścicielem mogą być jednak męczące, dlatego trzeba się z tym liczyć, podejmując decyzję o kupnie psa tej rasy.

Border collie musi mieć zajęcie. Ma wysokie wymagania, którym niełatwo sprostać. Potrzebuje dużo ruchu, połączonego z wykonywaniem konkretnych zadań. Najdłuższy spacer nie jest w stanie go zmęczyć, konieczny jest również wysiłek umysłowy. Pozostawiony sam sobie nawet na dużym terenie będzie się nudził, co może skutkować nieposłuszeństwem, skłonnością do ucieczek i niszczeniem rzeczy. Silny instynkt pasterski sprawia, że pies tej rasy usiłuje zaganiać wszystko, co się rusza - ptaki, ludzi i samochody na ulicy. W ruchliwych miejscach lepiej więc go prowadzić na smyczy.

UMIEJĘTNOŚCI
Charakterystyczną cechą border collie jest jego sposób pracy ze stadem. Porusza się na lekko ugiętych łapach z nisko opuszczoną głową i wzrokiem utkwionym w zwierzętach. To hipnotyzujące spojrzenie pozwala mu utrzymać dyscyplinę i poprowadzić grupę w odpowiednim kierunku. Nie szczeka w czasie pracy, jak niektóre rasy zaganiające. Skoncentrowany na zadaniu, reaguje na każde polecenie pasterza. Potrafi też współpracować z innymi psami i dzielić się z nimi obowiązkami. Oprócz zaganiania ma umiejętność odnajdywania zagubionych owiec i sprowadzania ich do stada.  Border collie jest nie tylko mistrzem zaganiania. Sprawdza się także jako pies ratowniczy (np. gruzowy, lawinowy), w dogoterapii czy przy wykrywaniu narkotyków. Jest niedościgniony w psich sportach. Można z nim uprawiać agility, flyball, frisbee, obedience lub taniec z psem.

SZKOLENIE
Obdarzony wybitną inteligencją i zawsze chętny do pracy, z wielką łatwością się uczy. Tradycyjne kursy szkoleniowe jednak się dla niego nie nadają - zbyt szybko się nudzi. W jego przypadku najlepsze będą dwudziestominutowe, urozmaicone lekcje odbywające się kilkakrotnie w ciągu dnia. Pełnię swoich możliwości border collie osiągnie tylko pod okiem doświadczonego przewodnika. Bywa bowiem uparty, co w połączeniu z jego wyjątkowym sprytem i inteligencją daje niekiedy mieszankę trudną do opanowania dla nowicjuszy. W wychowywaniu psa tej rasy bardzo ważna jest zarówno prawidłowa socjalizacja, jak i konsekwencja - nie wolno jednak używać wobec niego siły.

ZDROWIE
Miewa skłonności do chorób oczu - anomalii oka collie (tzw. CEA) polegającej na niedorozwoju naczyniówki oka i postępującego zaniku siatkówki (PRA). Zdarzają się dysplazja stawów biodrowych i łokciowych oraz schorzenia neurologiczne. Collie wykazują także nadwrażliwość na ivomec i środki stosowane przy narkozie.

ŻYWIENIE
Dla tego pełnego energii czworonoga odpowiednia będzie karma dla psów aktywnych. Do samodzielnie przygotowywanego menu trzeba dodawać preparaty wapniowo-witaminowe zawierające składniki chroniące stawy. Podczas intensywnych treningów lub ciężkiej pracy należy zwiększyć ilość pożywienia.

DLA JAKIEGO PANA
Pies tej rasy nie nadaje się dla domatora lubiącego spokojne spacery. Właściciel bordera powinien prowadzić sportowy tryb życia. Musi mieć też czas na szkolenie i regularne treningi ze swoim psem.

Za pomoc dziękujemy hodowli QCeltic Sary Olechowskiej